ลับแลมีความเป็นเมืองมาตั้งแต่โบราณ มีหลักฐานปรากฏอย่างชัดเจน เช่น ในใบลาน จารึกต่าง ๆ
และมีความเกี่ยวข้องกับเมืองโบราณอื่น ที่ตั้งอยู่ใกล้เคียงกัน เช่นเมืองทุ่งยั้ง ผู้คนที่อาศัยอยู่ในอำเภอลับแลในปัจจุบัน สืบเชื้อสายมาจากเมืองเชียงแสน
ปัจจุบันเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย เห็นได้ จากภาษา อาหารการกิน การแต่งกาย ความเชื่อ มีเช่นเดียวกับผู้คนในอำเภอเชียงแสน การตั้งชุมชนจนกลายมาเป็นเมืองลับนั้น
เกิดจากการอพยพของคนเชียงแสนในอดีต จนกระทั่งมาตั้งอยู่ที่อำเภอลับแลในปัจจุบัน วิถีชีวิต ความเชื่อ ศิลปวัฒนธรรมจึงมีการสืบทอดผ่านตามกาลเวลา

     หนึ่งในศิลปวัฒนธรรมที่โดดเด่น คือการทอผ้าซิ่นตีนจกที่มีการสืบทอดต่อเนื่องกันมาจากรุ่นสู่รุ่น ในลับแลการทอผ้ามีเฉพาะบริเวณพื้นที่ลับแลทางใต้
ส่วนทางตอนเหนือไม่มีการทอผ้ากันมากเพราะนิยมทำไร่ ทำสวนกันมากกว่า ยุคการทอผ้าของลับแลแบ่งได้ทั้งหมด ๔ ยุค ในยุคที่สามอยู่ในช่วงที่สภาพทางเศรษฐกิจและสังคมมีการเปลี่ยนแปลง
ส่งผลกระทบคือ ความนิยมผ้าทอ ลดลงมา จนเกือบจะสูญหายไป เหตุผลอย่างหนึ่งคือ ผู้คนมีรายได้จากอาชีพอื่นที่มากกว่าและสม่ำเสมอ

    ครูโจ จึงได้มีการรวบรวมช่างทอผ้ามาจัดตั้งเป็นกลุ่มทอผ้าซิ่นตีนจก ไท-ยวน บ้านคุ้ม มีการอนุรักษ์ลายผ้าซิ่นโบราณ โดยการนำผ้าทอและจกลวดลายใหม่ ใช้สีจากธรรมชาติและได้มีการพัฒนาและสร้างลวดลายใหม่ขึ้นมาเพื่อความสวยงามเหมาะสมกับยุคปัจจุบัน ทำให้กลุ่มทอผ้ามีรายได้เพิ่มขึ้นและสม่ำเสมอตลอดจนเป็นการอนุรักษ์สืบสานต่อยอด การทอผ้า ผ้าซิ่นตีนจกและลวดลาย

ผ้าซิ่นตีนจกไท – ยวน

บ้านคุ้ม ตำบลชัยจุมพล อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์

ผ้าซิ่นตีนจก ไท – ยวน ลับแล

             เครื่องนุ่งห่มเป็นหนึ่งในปัจจัย ๔ ของมนุษย์ที่มนุษย์ได้สร้างสรรค์ขึ้นด้วยความฉลาดหรือความสามารถของระบบสมองของมนุษย์ ทำให้มนุษย์แตกต่างจากสัตว์โลกอื่น ๆ
อย่างชัดเจน เครื่องนุ่งห่มของมนุษย์ตั้งแต่สมัยโบราณมีไว้เพื่อห่อหุ้มร่างกาย ปกป้องจากสภาพอากาศที่มีการเปลี่ยนแปลง ทำจากวัสดุสิ่งที่อยู่ใกล้ตัว เช่น ใบไม้ หนังสัตว์ นำสิ่งเหล่านี้มาประดิษฐ์อย่างง่าย ๆ
เพื่อสร้างเป็นเครื่องนุ่งห่ม มนุษย์เริ่มมีการดัดแปลงโดยมาตัด มัด เย็บและถักทอ ทำให้เครื่องแต่งกายมีหลากหลายเพิ่มมากขึ้น วัสดุที่ได้รับความนิยมใช้ทำเป็นเครื่องนุ่งห่ม นอกจากหนังสัตว์แล้ว ยังมีการนำเอาเส้นใยของพืชและสัตว์มาสร้างเป็นเครื่องนุ่งห่มโดยกระบวนการที่มีความซับซ้อนเพิ่มขึ้น คือการทอผ้า นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มสีสันที่ได้จากธรรมชาติ ลวดลายอย่างหลากหลายเพื่อเพิ่มความสวยงาม

             มนุษย์เป็นสัตว์สังคม คือมีการอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม อาจอยู่ในรูปของชุมชนที่มีขนาดและจำนวนที่แตกต่างกัน เช่น หมู่บ้าน เพื่อการอยู่รวมกันเป็นกลุ่มของมนุษย์ย่อมต้องมีผู้ปกครองผู้มีอำนาจในแต่ละชุมชน ที่ต้องมีลักษณะแตกต่างจากสามัญชนคนทั่วไป เช่น ลักษณะของที่อยู่อาศัย ที่มีความเด่นชัดคือลักษณะของเครื่องนุ่งห่มหรือเครื่องแต่งกายที่มักมีลักษณะพิเศษ เช่น วัสดุที่ใช้ทำลวดลาย ดังนั้น เครื่องนุ่งห่มจึงมีบทบาทอีกอย่างหนึ่งคือ ใช้จำแนกชนชั้นในสังคมของมนุษย์ได้

คณะผู้จัดทำ

กองศิลปวัฒนธรรม สำนักงานอธิการบดี

มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์

ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๕